Giới thiệu

 
GIỚI THIỆU

Văn hóa - Xã hội huyện Lập Thạch

 

 

 

Lập Thạch là vùng đất có nhiều truyền thống văn hóa của tỉnh Vĩnh Phúc. Những dấu ấn tín ngưỡng nguyên thủy của cư dân bản địa qua lịch sử lâu dài hiện nay còn xuất hiện với mật độ dày đặc trong huyện, như như lễ hội "leo cầu, bắt chạch trong chum",  tại làng Thạc Trục (nay thuộc thị trấn Lập Thạch); "cướp phết" tại xã Bàn Giản biểu hiện tín ngưỡng phồn thực rõ rệt; lễ hội xuống đồng của người Cao Lan cầu mưa thuận gió hòa và mùa màng tươi tốt... Bên cạnh những phong tục, lễ hội cổ sơ đó là những kiến trúc nổi tiếng như đình Sen Hồ(Thái Hòa), đền thờ Trần Nguyên Hãn (Sơn Đông).

I. Các dân tộc sinh sống trên địa bàn

1. Người Sán Dìu

Dân tộc Sán Dìu ở Lập Thạch tập trung chủ yếu ở hai xã Bắc Bình, Quang Sơn. Người Sán Dìu còn có tên gọi là Sán Déo, Trại đất, Mán quần cộc, Trại. Qua các hội thảo và những công trình nghiên cứu của viện dân tộc học đã thống nhất theo Quốc hội thì Sán Dìu là tên gọi chính thức.

Người Sán Dìu ở Lập Thạch có nền văn hóa phong phú, cùng với lòng đam mê nghệ thuật rất cao, đồng bào có cả một kho tàng về các thể loại truyện kể dân gian, truyền miệng, bằng sách, bằng thơ được sử dụng hằng ngày trong lao động sản xuất, hội hè, cưới xin, với những nội dung giải thích những hiện tượng tự nhiên, tên gọi một địa danh, một vật là công cụ và đồ dùng trong lao động, đời sống thường ngày, hoặc hiện tượng khí hậu, thời tiết, sự hình thành nên trời đất…

2. Người Cao Lan

Hiện nay ở Lập Thạch, người Cao Lan sinh sống chiếm số ít tại xã Qaung Sơn. Ngoài tên gọi Cao Lan còn có các tên gọi Sán Chay, Sán Chỉ, Sán Chối, các tên trên đều có nghĩa Sơn Tử tức là người núi.

II. Văn hóa – Nghệ thuật

Là một địa phương sớm có người Việt cổ sinh sống, lại chiịu ảnh hưởng trực tiếp của nền văn hóa Sông Hồng và văn hóa Hùng Vương nơi tụ cư của nhiều dân tộc nên văn hóa và văn nghệ dân gian Lập Thạch sớm phát triển, đa đạng và phong phú, được phát sinh từ cuộc sống lao động, được xây dựng nên từ những kinh nghiệm của đông đảo quần chúng nhân dân và thường ở dạng vô danh, truyền miệng. Văn nghệ dân gian có các hình thức: Nói, kể, hát, ngân và diễn…

III. Di tích lịch sử văn hóa

Huyện Lập Thạch ở liền kề đỉnh tam giác châu thổ sông Hồng, thuộc vùng trung du miền núi, chuyển tiếp giữa rừng núi với đồng bằng. Toàn huyện chia thành 3 dạng địa hình rõ rệt: Vùng núi cao (núi Con Voi, núi Bảo Đài), vùng đất giữa là những gò đồi xen kẽ những cánh đồng trồng cáy 2,3 vụ trong năm và vùng đồng chiêm trũng phía nam mà xưa kia hàng năm chỉ trồng cấy được 1 vụ lúa bấp bênh.

Lập Thạch là miền quê có nhiều danh thắng cảnh đẹp, cùng nhiều di tích lịch sử, văn hóa – lễ hội nổi tiếng, là nơi có tiềm năng lớn phát triển ngành du lịch.

Hiện nay toàn huyện có 155 di tích (Trong đó: 47 đình, 25 đền, 55 chùa, 16 miếu, 07 Nhà thờ họ, 01 di tích lịch sử cách mạng, 02 lăng mộ, 01 điếm và 01 quán). Có 13 di tích lịch sử xếp hạng cấp Quốc gia, 56 di tích lịch sử xếp hạng cấp tỉnh.

IV. Lễ hội truyền thống

Hiện trên địa bàn huyện có 40 lễ hội được duy trì và thường xuyên tổ chức vào dịp đầu Xuân (Tháng Giêng, tháng Hai -Âm lịch) hàng năm.

Hoạt động lễ hội đã chú trọng phát triển hài hòa cả phần lễ và phần hội. Nhiều nghi thức lễ hội truyền thống được phục dựng góp phần giữ gìn và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc như: lễ hội “Đả cầu cướp Phết”; lễ hội “Kéo nước thổi lửa nấu cơm thi” tại đình Phú Cả, xã Liên Hòa; lễ dâng hương tưởng niệm ngày mất của Tả tướng quốc Trần Nguyên Hãn tại Đền Thờ Trần Nguyên Hãn. Bên cạnh đó, các hoạt động văn hoá, văn nghệ thể dục thể thao truyền thống được duy trì và phát triển; các trò chơi dân gian như: vật, chọi gà, cờ tướng…được tổ chức chu đáo thu hút nhân dân và du khách tham gia. Thông qua các hoạt động lễ hội phong phú đã tạo không khí vui tươi, phấn khởi cho nhân dân địa phương và du khách đến thăm quan, dâng hương. Các lễ hội tiêu biểu như: Lễ hội “Đả cầu Cướp Phết” xã Bàn Giản, “Leo cầu bắt chạch trong chum” của Thị trấn Lập Thạch, lễ hội “Khai xuân” của đình làng Phú Hậu-xã Sơn Đông, lễ hội “Kéo nước thổi lửa nấu cơm thi” xã Liên Hòa…


 

Ban biên tập

Ngày đăng: 10/11/2019